Buurtmannen en buurtvrouwen sluiten aan in dorpen

Je wilt toch dat het werk dat je doet betekenis heeft? Ik hoorde onlangs iemand die vraag aan iemand anders stellen. Het antwoord was natuurlijk niet verrassend, want luidde ‘ja’. Vervolgens vroeg ik mij af hoe dat is bij de medewerkers van al die gemeenten en organisaties waarvoor mijn collega’s en ik opdrachten verrichten. Via via kwam ik zo in contact met enkele medewerkers van Noaberkracht. Dat is de ambtelijke ondersteuningsorganisatie van de gemeenten Dinkelland en Tubbergen. In deze gemeenten is het concept ‘Buurtmannen en buurtvrouwen’ geïntroduceerd.

De kracht van eenvoud

Ik wilde meer weten over dit concept. En ging daarom in gesprek met Rian Stamsnieder en Jacco Pronk van Noaberkracht. Zij vertelden mij de kern. Buurtmannen en buurtvrouwen sluiten aan bij de dorpen. Zij zijn de korte lijn tussen gemeente en inwoners. Dat klinkt leuk! Maar ‘hoe werkt het?’ was mijn vraag aan hen.
Nou, eigenlijk heel eenvoudig. Na de oproep ‘wie heeft de drive om buurtman te zijn?’ gaven zich meerdere collega’s op. Zij zijn in contact gebracht met vertegenwoordigers van de verschillende dorpen en wijken.
De Buurtmannen en buurtvrouwen brengen gemiddeld 8 uur per week door in ‘hun dorp.’ Ze zijn aanwezig bij vergaderingen van verenigingen of de dorpsraad, spreken mensen op straat aan of zijn er bij plaatselijke activiteiten. Kortom, de Buurtmannen zijn het luisterend oor in het dorp. Maar ze zijn bijvoorbeeld ook degenen die een helpende (en ook positief-kritische) hand kunnen bieden bij een burgerinitiatief. De Buurtmannen vormen ook de schakel tussen een dorp en de gemeente. Initiatieven van een dorp worden ondersteund door een Waardenteam. Dit zijn collega’s vanuit alle gemeentelijke afdelingen. Het Waardenteam beoordeelt niet, maar geeft adviezen om het initiatief verder te helpen.
De betrokken Buurtmannen zijn volgens Rian en Jacco, hoewel soms ook nog zoekend, enthousiast over deze werkwijze.
De Buurtman kijkt met de inwonersblik naar de wensen, behoeften en (on)mogelijkheden van het dorp. Gaat dit vanzelf en vanaf het eerste moment? Bij sommigen wel, bij een aantal niet. En dat is ook niet erg, vooral omdat het pionieren is. En dat is dus leren en experimenteren!

De werkelijkheid

Tot zover is het in alle eenvoud één groot succesverhaal.
Maar bij elk succes horen logischerwijs ook hobbels. Die liggen zowel binnen als buiten de muren van het gemeentehuis. Opmerkingen als ‘daar zijn burgers niet toe in staat’ of ‘vragen ze niet te veel’ en ‘wat moeten we dan met volgende soortgelijke vragen’ worden ‘binnen’ gesteld. Terwijl het ‘buiten’ soms gaat om ‘die gemeente doet toch niets, in ieder geval niet wat wij willen’ of ‘er is geen geld voor uitvoering’, et cetera. Toch is en was het onderlinge vertrouwen groot genoeg om deze experimentele werkwijze met elkaar aan te gaan.
Het is mooi te constateren, dat er mensen zijn die in vertrouwen over het ‘prikkeldraad van wantrouwen’ heen durven te stappen. Met een open mind iets nieuws durven te beginnen, zich gesteund wetend door mede-inwoners, lokale verenigingen, collega’s, een college van B & W en een gemeenteraad.

Evelien Tonkens

Het concept buurtmannen en buurtvrouwen past goed in deze tijd. Want het ‘adopteren’ van ambtenaren door dorpen sluit onder andere aan bij de constatering van Evelien Tonkens. Zij is hoogleraar Burgerschap en Humanisering van de Publieke Sector aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht.
Eerder dit jaar, tijdens een interview in NRC over de rol van de overheid in relatie tot inwonersinitiatieven, constateert zij dat de houding van de overheid door de jaren heen veel uitnodigender is geworden.

En nu…?

Als jij, onafhankelijk van jouw functie en organisatie, betekenis wilt hebben voor jouw werk, doelgroep of leefomgeving, stap over het ‘prikkeldraad’ en heb vertrouwen in jezelf, de mensen om je heen en de samenleving. Een mooi voorbeeld van waar vertrouwen toe kan leiden, is het Maatschappelijk Akkoord dat in de Twentse gemeente Tubbergen werd gesloten. En waardoor burgers én overheid voor de komende vier jaar samen de agenda van de gemeente bepalen. Dit voorbeeld was te zien in Nieuwsuur van 25 oktober jongstleden.

Tubbergen is een mooi voorbeeld van de Overheid als Nevenheid.

Jan Temmink

Adviseur